छत्रपती संभाजीनगर : वेगवेगळ्या विविध शंका-कुशंकांबरोबरच प्रकारची टीका-टिपण्णी केली जात असली तरी, नाशिक येथील महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठाकडून (एमयूएचएस) वैद्यकीय शिक्षण मराठीतून देण्याच्या हेतूने वैद्यकीय अभ्यासक्रमाची पुस्तके मराठीतून आणण्यासाठी विविध प्रयत्न सुरू करण्यात आले आहेत. याच प्रयत्नांचा भाग म्हणून येत्या वर्षभरात 'एमबीबीएस'च्या पहिल्या वर्षाची पुस्तके उपलब्ध करण्यात येणार आहेत आणि पुढील शैक्षणिक वर्षापासून विद्यार्थ्यांना मराठीतून परीक्षा देता येणार आहे, असे विद्यापीठाच्या वतीने स्पष्ट करण्यात आले आहे.

मातृभाषेतून म्हणजेच मराठीतून वैद्यकीय शिक्षणासह अभियांत्रिकी व इतर तांत्रिक अभ्यासक्रमांची पुस्तके उपलब्ध करुन देण्याचा निर्णय मागेच झाला. महाराष्ट्र राज्याच्या आधी मध्य प्रदेश सरकारने या निर्णयाची अंमलबजावणीही केली आहे. त्यापाठोपाठ छत्तीसगढ, राजस्थान, उत्तर प्रदेश, बिहार या राज्यांनीही या संदर्भातील निर्णय जाहीर केला आहे. या दृष्टीने विविध राज्यांमध्ये हा उपक्रम राबवला जात आहे. महाराष्ट्र सरकारनेही या संबंधीचा निर्णय मागेच जाहीर करुन मराठीतून वैद्यकीय तसेच दंत शिक्षण देण्याच्या दृष्टीने तयारी सुरू केल्याचे समोर येत आहे.

या संदर्भात 'एमयुएचएस'चे प्र-कुलगुरू डॉ. मिलिंद निकुंभ म्हणाले, 'येत्या दोन ते तीन महिन्यांत अॅनाटॉमी, फिजिऑलॉजी या दोन विषयांची मराठीतून स्वतंत्र पुस्तके तयार करण्याचे उद्दिष्ट आहे व त्या दृष्टीने तयारी केली जात आहे. राज्यातील अधिकाधिक वैद्यकीय महाविद्यालयांमधून दोन-दोन चॅप्टर तयार करुन पाठवण्याच्या सूचना करण्यात आल्या आहेत. या पद्धतीने सर्व वैद्यकीय महाविद्यालयांचा सहभाग व योगदान राहिले तर हे काम कमी कालावधीतही होऊ शकेल. या दृष्टिकोनातून एखाद्या वर्षभरात एमबीबीएस अभ्यासक्रमाच्या संपूर्ण पहिल्या वर्षाची पाठ्यपुस्तके तयार होऊ शकतील, अशी अपेक्षा आहे. अपेक्षेप्रमाणे पुस्तके तयार होऊन पुढील शैक्षणिक वर्षांपासून विद्यार्थी मराठीतून परीक्षा देण्याचा विचारही करू शकतील. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना मराठी माध्यमाचा आणखी एक पर्याय उपलब्ध होणार आहे', असेही डॉ. निकुंभ म्हणाले.

'एमयूएचएस'कडून मराठीतून वैद्यकीय अभ्यासक्रमाची पाठ्यपुस्तके तयार करताना वैद्यकीय संज्ञा किंवा पारिभाषिक शब्द हे इंग्रजीच असतील; परंतु त्यांची लिपी देवनागरी असणार आहे. मराठीतून इंग्रजी संज्ञेचा उल्लेख असेल. याचाच अर्थ, 'टायफॉइड'चा उल्लेख करताना तो 'विषमज्वर' असा न करता 'टायफॉइड' असाच असेल. सर्व संज्ञांचे मराठीकरण करणे त्रासदायक ठरेल. वैद्यकीय शिक्षक इंग्रजीतून शिकल्याने मराठीकरण केलेल्या संज्ञांचे अध्यापन ते करणार कसे, हा प्रश्न आहे. सर्व वैद्यकीय संज्ञा, पारिभाषिक शब्द हे इंग्रजीच वापरले जाणार आहेत, असेही डॉ. निकुंभ म्हणाले.

हिंदीत परीक्षा देणारे नगण्य -

देशात सर्वप्रथम मध्य प्रदेश सरकारने हिंदीतून वैद्यकीय शिक्षण उपलब्ध करण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर, हिंदीतून बहुतांश विषयांची पुस्तकेही उपलब्ध करण्यात आली आहेत. मात्र फार कमी विद्यार्थ्यांनी वैद्यकीय अभ्यासक्रमाचा पेपर हिंदीतून दिल्याचे उघड झाले. पुन्हा हिंदीतून पेपर देणाऱ्यांची संख्या वाढण्याची कोणतीही चिन्हे नसल्याचेही समोर येत आहे. आणखी महत्त्वाचे म्हणजे मध्य प्रदेशमध्ये हिंदीतून वैद्यकीय पुस्तके आणण्याच्या उपक्रमात कोट्यवधी रुपये खर्च करण्यात आल्याचे समोर येत आहे. असा हा अवाढव्य खर्च करुनही विद्यार्थी हिंदीतून परीक्षा देत नसल्यास झालेल्या खर्चाचे काय, असाही प्रश्न उपस्थित झाल्याशिवाय राहात नाही. मध्य प्रदेश पाठोपाठ असाच निर्णय घेणाऱ्या इतर राज्यांची स्थिती कमी-अधिक प्रमाणात अशीच आहे, असेही सांगण्यात येत आहे. त्याशिवाय सर्व राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय वैद्यकीय पाक्षिक, पुस्तके व संशोधनात्मक लेख हे इंग्रजीत असल्याने मराठीत किंवा हिंदीत शिकलेला विद्यार्थी हे राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील ज्ञान मिळवू शकेल का, असाही प्रश्न उपस्थित होत आहे. अशी एकंदर स्थिती असताना मराठीतून वैद्यकीय अभ्यासक्रमाची पुस्तके तयार करण्यात आली तरी त्याचा वापर किती विद्यार्थी करतील, किती विद्यार्थी मराठी माध्यमातून परीक्षा देतील, असे प्रश्न नक्कीच उपस्थित होत आहेत.

'एबीबीएस'च पहिल्या वर्षाच्या दोन विषयांची पुस्तके येत्या दोन महिन्यांत तयार होतील. त्यासाठीच दोन-दोन चॅप्टर तयार करुन पाठवण्याच्या सूचना सर्वच वैद्यकीय महाविद्यालयांना करण्यात आल्या आहे. सर्व महाविद्यालये व अधिकाधिक तज्ज्ञ शिक्षकांचा या उपक्रमात सहभाग राहिला तर हे काम वर्षात पूर्ण होऊ शकते.

- डॉ. मिलिंद निकुंभ, प्र-कुलगुरू, एमयूएचएस